Vader en dochter zitten tegenover me. Wim, ondanks zijn hoge leeftijd, oogt nog altijd kwiek en luistert aandachtig naar zijn dochter Carin. De reden voor ons gesprek is zorgwekkend: hun zoon en broer, Johan, heeft vanwege zijn ziekte het ouderlijk huis nooit verlaten. Nu zijn toestand snel verslechtert en hij ook psychische klachten heeft ontwikkeld, vragen Wim en Carin zich af of ze bewind moeten aanvragen.
Hun bezorgde blikken raken me. Wie wil er nu op deze leeftijd een kind of broer verliezen? Moeder Anna kampt eveneens met gezondheidsproblemen, al zijn deze vooralsnog lichamelijk van aard.
Ik vraag naar Johans geestestoestand. Dit is cruciaal om te bepalen of er naast bewindvoering nog andere mogelijkheden zijn. Wim en Anna hebben hun hele leven voor Johan gezorgd, en het zou prettig zijn als ze dat kunnen blijven doen zonder tussenkomst van de rechter. Ik bespreek met hen de optie van een levenstestament.
Veel mensen weten niet dat wilsonbekwaamheid en handelingsonbekwaamheid niet zwart-wit zijn. Iemand kan bijvoorbeeld onvoldoende wilsbekwaam zijn voor het opstellen van een testament, maar nog wel in staat zijn een levensvolmacht te verlenen. Met zo’n volmacht kunnen Wim en Anna medische en financiële beslissingen blijven nemen als Johan daar zelf niet meer toe in staat is. En mochten zij door hun hoge leeftijd dit niet meer kunnen of willen, dan kan Carin deze verantwoordelijkheid overnemen.
Een bewind aanvragen betekent een verzoek indienen bij de kantonrechter. Gezien de achterstanden bij de rechtbank kan dit tijd kosten – tijd die ze misschien niet hebben. De rechter zal vervolgens beslissen wie bewindvoerder, mentor of curator wordt. In dit gezin is daar geen discussie over, maar in samengestelde families kunnen belangen uiteenlopen en kan de rechter tot een andere beslissing komen. Wel houdt de rechter zo veel mogelijk rekening met een bestaande benoeming in een levenstestament.
Daarnaast speelt het financiële aspect. Bij bewindvoering is voor elke transactie boven de € 2.000 toestemming van de rechter nodig, en moet jaarlijks rekening en verantwoording worden afgelegd. De zorg voor Johan brengt al hoge kosten met zich mee. Met een levenstestament kunnen zij deze beslissingen binnen de familie houden en de zorg zonder tussenkomst van de rechter voortzetten.
Wim en Carin realiseren zich nu dat een levenstestament ook voor henzelf van grote waarde is. Ik wijs hen erop dat het een flinke investering is – zeker als je er meteen meerdere laat opstellen. Maar het is een investering in de toekomst. Bij een huis koop je zekerheid en direct comfort; bij een levenstestament koop je rust en regie voor later. En dat betaalt zich uiteindelijk altijd terug – de vraag is alleen op welk moment.